2022-12-01 αρχείο

Πετρούπολη – Θέατρο Πέτρας

Στη σκιά των βράχων του Ποικίλου όρους, στην Πετρούπολη, ένα λατομείο σταδιακά μεταμορφώθηκε  σε κέντρο πολιτισμού, που για περισσότερο από 30 χρόνια συνεχίζει την ποιοτική του προσφορά στην τέχνη, αποτελώντας σημείο πολιτιστικής συνάντησης, φιλοξενώντας διεθνή και εγχώρια θεατρικά, μουσικά και χορευτικά δρώμενα.

(Οι παραπάνω πληροφορίες αντλήθηκαν από την ιστοσελίδα της Νέας Μητροπολιτικής Αττικής – Φωτογραφίες Δήμος Πετρούπολης/ Τμήμα Φωτογραφίας του Δήμου Πετρούπολης)

Το Κτίριο Νικολάου Γύζη είναι διατηρητέο κτίριο στο Δήμο Χαϊδαρίου, το οποίο έχει ζωγραφισμένο στο εσωτερικό του το έργο «Τέσσερις Εποχές» του γνωστού ζωγράφου Νικολάου Γύζη. Στον περίβολο του κήπου που ανήκει στην έπαυλη Παλατάκι, επί της Λεωφόρου Αθηνών στην συμβολή της με την Στρατάρχου Καραϊσκάκη, βρίσκεται σήμερα αναπαλαιωμένο το κτίριο του Νικολάου Γύζη, όπως είναι γνωστό στους περισσότερους. Πρόκειται για τον πάλαι ποτέ ξενώνα του Πύργου, στον οποίο είχε ζήσει ανά διαστήματα ο γνωστός ζωγράφος, ως φιλοξενούμενος του Νικολάου Νάζου (ιδιοκτήτη της έπαυλης από το 1865 έως και 1888 και μετέπειτα πεθερό του) , και τον οποίο φιλοτέχνησε με τις «Τέσσερις Εποχές», που σώζονται τμηματικά έως σήμερα.

Τον Μάιο του 2002 ανακαλύφθηκαν οι τοιχογραφίες του Ν. Γύζη με θέμα τις Τέσσερις Εποχές, οι οποίες ήταν κρυμμένες κάτω από νεότερους επιχρωματισμούς. Αυτή η κάλυψη των τοιχογραφιών επί πολλά χρόνια διαφύλαξε τα έργα διότι έτσι προστατεύτηκαν από την καταστροφή.

Η αίθουσα με τις Τέσσερις Εποχές είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στην ανάδειξη των τοιχογραφιών του Νικολάου Γύζη.

(Οι παραπάνω πληροφορίες αντλήθηκαν από τη Βικιπαίδεια και την ιστοσελίδα του Δήμου Χαϊδαρίου)

Αν ρωτήσεις κάποιον πολύ παλιό, «αυτόχθονα» Περιστεριώτη, για το μικρό πέτρινο «κόσμημα» του οικοδομικού τετραγώνου των οδών Αρκαδίου, Αδριανουπόλεως, Σκρα και Ελλησπόντου, θα σου απαντήσει «μα, είναι το σχολείο της Φρειδερίκης».

Η – κατά το συντακτικό – γενική κτητική αναφέρεται ακριβώς και κυριολεκτικά στην ίδια τη βασίλισσα, η οποία παρευρέθηκε και τέλεσε τα εγκαίνια του νεοιδρυθέντος τότε σχολείου, του 2ου Δημοτικού σχολείου Περιστερίου. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Σύμφωνα με το ιστορικό αρχείο του σχολείου, που χρονολογείται από το 1925-26, η αύξηση του πληθυσμού της πόλης του Περιστερίου, στην οποία συνετέλεσε και η άφιξη των προσφυγικών ρευμάτων, οδήγησε στην ανάγκη ίδρυσης αυτόνομης σχολικής μονάδας, με την επωνυμία 2ο Δημοτικό Σχολείο Περιστερίου, στη θέση της σημερινής Α’ Παιδικής χαράς, στην οδό Παναγή Τσαλδάρη. Το νέο σχολείο στεγάστηκε φυσικά σε…Παράγκα (άλλη μία παράγκα στέγασε και το 1ο Δημοτικό σχολείο ακριβώς δίπλα). Είναι πολύ ενδιαφέρον να διαβάσει κανείς και το ΦΕΚ του 1929, που αναφέρει την ίδρυση του 2ου δημοτικού και φέρει την υπογραφή του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας, Παύλου Κουντουριώτη και του Υπουργού Παιδείας, Κ. Γόντικα.
Μέχρι το 1950 το σχολείο λειτούργησε στην Παράγκα.

Το νέο κτίριο
Όπως μαρτυρούν και οι απόγονοι των 2 περιστεριώτικων οικογενειών, το 1948, ο Κακλαμάνος και ο Καστριώτης, δώρισαν το συγκεκριμένο οικόπεδο στο δήμο και επί δημαρχίας Ξηρίδη, άρχισε η οικοδόμηση του γνωστού μας «Πέτρινου», που αποπερατώθηκε το 1950. Ακολουθούν τα εγκαίνια, παρουσία της Φρειδερίκης και το 2ο Δημοτικό ξεκινά τη λειτουργία του, για να διδάξει τις περιστεριώτικες γενιές από το σχολικό έτος 1950-51 μέχρι και το 2005-2006, οπότε και μεταφέρθηκε στο ακριβώς απέναντί του νέο σύγχρονο κτίριο.

Πλέον, το παλαιό πέτρινο σχολείο, το ιστορικό πέτρινο κτήριο του 2ου Δημοτικού Σχολείου Περιστερίου, το οποίο ανακαινίστηκε με πολλή προσοχή, προκειμένου να αναδειχθεί η αρχική του αρχιτεκτονική παράδοση,  λειτουργεί ως Βιβλιοθήκη του Δήμου Περιστερίου και υποδέχεται τους μαθητές του ως αναγνώστες και καλεί τους κατοίκους του Περιστερίου σε πνευματικές περιπέτειες.

(Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από την ηλεκτρονική εφημερίδα  Life Peristeri και την Ιστοσελίδα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Περιστερίου. Φωτογραφίες Δήμος Περιστερίου)

Ίλιον - Πάρκο Τρίτση

Το Μητροπολιτικό Πάρκο «Αντώνης Τρίτσης» (επίσημη ονομασία: Μητροπολιτικό Πάρκο Περιβαλλοντικών και Εκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων και Ανάπτυξης Κοινωνικής Οικονομίας «Αντώνης Τρίτσης»), γνωστό και ως Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνης Τρίτσης», είναι δημόσιο οικολογικό πάρκο μεγάλης έκτασης και θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα πάρκα της Ελλάδας. Βρίσκεται στα γεωγραφικά όρια του δήμου Ιλίου. Η τελική ονομασία του πάρκου δόθηκε προς τιμήν του τέως δημάρχου Αθηναίων, Αντώνη Τρίτση.

Σήμερα, το Πάρκο “Αντώνης Τρίτσης” έχει έκταση  1.150.στρέμ.  (έξι φορές μεγαλύτερο από τον Εθνικό Κήπο) και αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης για όλους τους κατοίκους της Αττικής,  ιδιαίτερα κατά τα Σαββατοκύριακα.

Τα έργα που υλοποιήθηκαν μέχρι σήμερα καθιστούν το πάρκο ένα μοναδικό χώρο υπερτοπικής σημασίας μέσα στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας και αποτελείται από τα παρακάτω κύρια στοιχεία:

– το υγρό στοιχείο, σπάνιο στην Αττική, που αναδείχθηκε σε κυρίαρχο χαρακτηριστικό του τοπίου με τη δημιουργία  τεσσάρων τεχνητών λιμνών φιλοξενώντας αντίστοιχη βλάστηση υγροτοπικού χαρακτήρα γύρω από τις λίμνες

– το δίκτυο πεζοδρόμων εσωτερικής κυκλοφορίας του πάρκου και την κατασκευή γραμμών τραίνου επίσκεψης του πάρκου απαραίτητο λόγω της έκτασής του

– τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος (άλση και καλλιέργειες) και την προώθηση οικολογικών καλλιεργειών στα πλαίσια του στόχου της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και της συνέχειας της ιστορίας του χώρου (πρότυπο αγρόκτημα Πύργου Βασιλίσσης) τις κτιριακές εγκαταστάσεις για την εξυπηρέτηση λειτουργικών χρήσεων.

(Οι παραπάνω πληροφορίες αντλήθηκαν από τον Ιστότοπο του Πάρκου Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης Αντώνης Τρίτσης)

Το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης στην κατεχόμενη Ελλάδα, στο Χαϊδάρι, είναι και το λιγότερο γνωστό από τα αντίστοιχα στρατόπεδα στην Ευρώπη. Το Χαϊδάρι, στα δυτικά της Αθήνας, με 5.868 κατοίκους το 1940, έγινε την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα το κύριο πεδίο εφαρμογής κατασταλτικών μεθόδων και αντιποίνων. Λειτούργησε υπό τις διαταγές των Ιταλών για λίγες μόνο μέρες και στις 10 Σεπτεμβρίου του 1943 πέρασε στα χέρια των Γερμανών, και συγκεκριμένα της SD (Sicherheitdienst), της Υπηρεσίας Ασφαλείας των Ες Ες. Στις αρχές λειτουργούσε ως παράρτημα των φυλακών Αβέρωφ της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Οι εγκαταστάσεις του στρατοπέδου στη διάρκεια της Κατοχής καταλάμβαναν 500 στρέμματα. Σε όλη την έκταση του στρατοπέδου βρίσκονταν περίπου είκοσι κτίρια-μπλοκ, άλλα μεγάλα (στρατώνες) και άλλα μικρά, τα οποία είχαν διαφορετικές το καθένα χρήσεις.

Εγκαινιάστηκε ουσιαστικά στις 3 Σεπτεμβρίου 1943 με τη μεταφορά κρατουμένων από το στρατόπεδο της Λάρισας. Ο Αντώνης Φλούντζης, γιατρός του στρατοπέδου, αναφέρει πως οι κρατούμενοι ήταν 590, 243 κομμουνιστές Ακροναυπλιώτες, 20 Αναφιώτες και 327 αιχμάλωτοι των Ιταλών. Η πρώτη μεγάλη αποστολή Εβραίων που φεύγει από την Αθήνα για το Άουσβιτς την Κυριακή 2 Απριλίου αριθμεί περίπου 1.900 κρατούμενους του Χαϊδαρίου, κλεισμένους σε καμιά τριανταριά φορτηγά βαγόνια. Καθ’ οδόν μεγαλώνει: Εβραίοι της Χαλκίδας, της Λάρισας, 2.400 αιχμάλωτοι από τον Βόλο, τα Τρίκαλα, και κυρίως από τα Ιωάννινα. Πρόκειται για έναν τερατώδη συρμό, με 5.200 ανθρώπους, σε συνθήκες φριχτού συνωστισμού και ασφυξίας. Μαρτυρείται πως μια άλλη μεγάλη μεταφορά 700-1.000 κρατούμενων έγινε τη δεύτερη εβδομάδα του Απριλίου του 1944, και από αυτούς ο «άγγελος του θανάτου», γιατρός του Άουσβιτς Γιόζεφ Μένγκελε, επέλεξε 320 άνδρες και 328 γυναίκες για ψευδοϊατρικά πειράματα.

Το μπλοκ 15 Θεωρείται για την Ελλάδα χώρος αντίστοιχος με τα στρατόπεδα Άουσβιτς, Μαουτχάουζεν, Νταχάου, που όμως, σχεδόν αμέσως μετά τη συντριβή των δυνάμεων του Άξονα, ανακηρύχθηκαν ιστορικά μνημεία και με σειρά ενεργειών εξασφαλίστηκε η ανάδειξη και η προβολή τους.

To στρατόπεδο εχρησιμοποιείτο από μονάδες του ελληνικού στρατού ήδη από το τέλος της δεκαετίας του ’40. Συγκεκριμένα είχαν εγκατασταθεί εκεί δύο Κέντρα Εκπαιδεύσεως, το ένα Πεζικού (ΚΕΒΟΠ) και το άλλο Διαβιβάσεων (ΚΕΔ).

Σ’ αυτό το χρονικό διάστημα το περίφημο Μπλοκ 15, στο οποίο εκρατούντο όσοι επρόκειτο να οδηγηθούν στο εκτελεστικό απόσπασμα την επόμενη μέρα, και από όπου ξεκίνησαν την αυγή της Πρωτομαγιάς οι «200» για την Καισαριανή, χρησιμοποιήθηκε ως πειθαρχείο.

Τo Μπλοκ 15 ως χώρος αυστηρής απομόνωσης εγκαινιάστηκε τον Δεκέμβριο του 1943. Η αρχιτεκτονική του μορφή, με τους μεγάλους θαλάμους και τα λιγοστά παράθυρα, υποδεικνύει ότι χτίστηκε προκειμένου να στεγάσει κάποια στρατιωτική φυλακή. Βρισκόταν στο βόρειο τμήμα του στρατοπέδου, κοντά στα Μπλοκ 3 και 4.

(Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από την ηλεκτρονική εφημερίδα left.gr. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Μπλοκ 15 πατήστε τον ακόλουθο σύνδεσμο https://left.gr/news/mplok-15-h-tromaktiki-fylaki-sto-stratopedo-haidarioy . Φώτο Άννας – Μαρίας Δρουμπούκη, 2015)

Χαϊδάρι - Το ιερό της Αφροδίτης στην Αφαία Σκαραμαγκά

Κατά μήκος της διαδρομής της αρχαίας Ιεράς Οδού ο Παυσανίας αναφέρει την ύπαρξη ναού της Αφροδίτης. Ο χώρος για τον οποίο μιλά ο Παυσανίας έχει εντοπιστεί με βεβαιότητα λόγω μιας ιδιαιτερότητας που δεν αφήνει το ιερό να περάσει απαρατήρητο.

Πρόκειται για τις πολλαπλές τετράπλευρες κόγχες που έχουν χαραχτεί στο βράχο του λόφου πάνω στον οποίο ακουμπούσε ο ναός και τις οποίες περιγράφει αφηγούμενος την πορεία του από την Αθήνα προς την Ελευσίνα ο περίφημος Γάλλος συγγραφέας Gustave Flaubert. Ο σκοπός των τετράπλευρων εσοχών ήταν η τοποθέτηση αναθημάτων από τους προσκυνητές του ναού.

Λόγω των εσοχών ο χώρος  ονομάστηκε από τους σύγχρονους κατοίκους «ντουλαπάκια». Οι πρώτες ανασκαφές στον χώρο έγιναν κατά την δεκαετία του 1890 από τον Καμπούρογλου. Η αρχαιολογική έρευνα του χώρου του ναού ολοκληρώθηκε κατά την δεκαετία του 1930 από τον Ιωάννη Τραυλό.

Ο ναός που αναφέρει ο Παυσανίας αποτελούνταν από μικρό τετράγωνο σηκό με πρόναο. Ήταν κατά πάσα πιθανότητα δωρικού τύπου και διέθετε μαρμάρινη στέγαση, καθώς στις ανασκαφές έχουν βρεθεί τμήματα τριγλύφων από μάρμαρο.

Στο πλαίσιο του περιβόλου του ναού έχουν εντοπιστεί μικρή στοά και άλλα κτίσματα, μεγαλύτερα από το ναό και άγνωστης σήμερα χρήσης. Ανασκάφτηκαν βάθρα με μαρμάρινες αναθηματικές επιγραφές, μικροί βωμοί και πλήθος μικρών αναθημάτων, τα οποία οι πιστοί τοποθετούσαν στις τετράπλευρες κόγχες. Στο κέντρο του χώρου μπροστά από το πρόπυλο ανακαλύφθηκε μεγάλη βάση που εκτιμάται ότι στήριζε κεντρικό βωμό ή λατρευτικό άγαλμα της Αφροδίτης. Στα νότια του ναού έχει αποκαλυφθεί κτιριακό σύμπλεγμα που έχει ταυτιστεί με την οικία των ιερέων αλλά πρέπει να λειτουργούσε και ως ξενώνας  για τους οδοιπόρους στην Ιερά Οδό.

(Οι παραπάνω πληροφορίες αντλήθηκαν από την ιστοσελίδα του Δήμου Χαϊδαρίου)

Το Αιγάλεω, είχε σαν πρώτους κατοίκους του εργάτες του “μπαρουτάδικου” εργοστασίου, όπως αναφέρει σχετικά και το πόνημα αυτό. Τους εργάτες είχε μεταφέρει εδώ από ολόκληρη την Ελλάδα, αλλά κυρίως από την Πελοπόννησο, η Εταιρεία στην οποία ανήκε η βιομηχανία εκείνη. Γύρω στα 1930, σύμφωνα πάντα με τα γραφόμενα στην πολύτιμη αυτή πηγή που ήρθε εις γνώση μας, δημιουργήθηκε ο πρώτος προσφυγικός συνοικισμός, πλάι στα σπιτάκια των προαναφερομένων εργατοτεχνιτών, μεταξύ των σημερινών οδών Θηβών, Ρήγα Φεραίου, Γρηγορίου Κυδωνιών, Μάκρης, Σμύρνης, Κερασούντος και Αδριανουπόλεως.
Η ονομασία του οικισμού, από “Πυριτιδοποιείον” που ήταν μέχρι τότε, ή απλούστερα “Μπαρουτάδικον” αλλάζει σε “Νέες Κυδωνίες”, προφανώς λόγω της πλεονάζουσας πληθυσμιακής προσθήκης από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας. Και πράγματι, σε Βασιλικό Διάταγμα του 1935, σχετικά με το αρχικό σχέδιο πόλης του (μετέπειτα) Αιγάλεω, αυτή την ονομασία βρίσκουμε καταγεγραμμένη, “Νέαι Κυδωνίαι”. Η συνοικία αριθμούσε, τότε, περίπου 5.000 ψυχές, που εξυπηρετούσαν τις θρησκευτικές τους ανάγκες στον υπάρχοντα, μικρό Ι.Ν. Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, απέναντι από το “μπαρουτάδικο”, κοντά στον σημερινό αλλά επί της Ιεράς Οδού, 100 μόλις τετραγωνικών μέτρων.

Και ενώ νέες εισροές κατοίκων σημειώνονται κατά τα έτη 1932, 1934 και αργότερα, εκδίδονται ειδικά ρυμοτομικά διατάγματα του Υπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, που προβλέπουν χώρο για ανέγερση Ι.Ν. στο βόρειο τμήμα της κεντρικής Πλατείας της πόλης, το σημερινό τετράγωνο των 5.500 μ2. Το έτος 1933 στήθηκε μια ξύλινη παράγκα από καδρόνια, τάβλες και μισόταβλες και στέγη κεραμοσκεπή με ένα πρόχειρο καμπαναριό. Από αυτό το μικρό καμπαναριό, ο αιγαλιώτικος λαός δέχθηκε το χαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεως στη δική του εκκλησία, από τον ιερομόναχο Νικόδημο, που καταγόταν από τα Αλάτσατα της Μικρασίας, το Πάσχα εκείνης της χρονιάς.

Την επόμενη χρονιά (1934) στη θέση της αρχικής παράγκας κτίσθηκε με τούβλα μια απλή Βασιλική, με υπερυψωμένο το κεντρικό της τμήμα, με κολώνες επίσης από τούβλα και με κεραμοσκεπή, ξανά στέγη. Αυτός ο δεύτερος Ναός που δημιουργήθηκε, πλέον “Υψώσεως Τιμίου Σταυρού”, εξυπηρέτησε τις ανάγκες των πιστών μέχρι και το Σεπτέμβριο του 1945, οπότε θεμελιώθηκε ο οριστικός Ναός.

Σε κοινή σύσκεψη του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου και της Ερανικής Επιτροπής, εκλέχθηκε μια τριμελής επιτροπή που ασχολήθηκε με την επεξεργασία και επιλογή του τελικού σχεδίου του οικοδομήματος. Το έργο αυτό, ανατέθηκε σε έναν διαπρεπή επιστήμονα της εποχής, τον αρχιτέκτονα Γεώργιο Νομικό. Αυτός, υπέβαλε την τελική του πρόταση, ένα σχέδιο βυζαντινού ρυθμού, ένα είδος ανάμεσα σε τύπο παρόμοιο της Μονής Δαφνίου και της Παντάνασσας του Μυστρά, που έγινε αμέσως αποδεκτό.

Στη θεμελίωση του Ναού μας, το “παρών” έδωσαν σημαντικότατες παρουσίες εκείνου του καιρού, όπως ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδας-Αντιβασιλέας Δαμασκηνός Παπανδρέου, ο μητροπολίτης Αργυροκάστρου Παντελεήμων, ο οποίος και τέλεσε τον Αγιασμό της κατάθεσης του θεμελίου λίθου, εκπρόσωποι των τοπικών διοικητικών και αστυνομικών αρχών και πλήθος κόσμου. Το θεμέλιο λίθο τοποθέτησε ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος που μάλιστα υπέγραψε σε σχετικό βιβλίο που ανοίχθηκε σαν πρώτος δωρητής και αμέσως άρχισαν οι προσφορές χρηματικών ποσών από τους παρισταμένους.

Τις επόμενες ημέρες, συνεργεία εθελοντών περιέτρεξαν όχι μόνο το Αιγάλεω αλλά και άλλες περιοχές της Αθήνας, συλλέγοντας οικονομικές συνεισφορές και οργανώνοντας τις δωρεές. Σε μια μάλιστα ένδειξη αναγνώρισης της πάνδημης ανταπόκρισης την οποία συνάντησε η προσπάθεια, αποφασίσθηκε στο βιβλίο δωρητών να μην καταχωρηθούν καθόλου ονοματεπώνυμα.

Τα εγκαίνια του Ναού τελούνται στις 17 Οκτωβρίου του 1965, από τον Επίσκοπο Χρυσόστομο Θέμελη, βοηθό του τότε Αρχιεπισκόπου και μετέπειτα μητροπολίτη Μεσσηνίας. Το έτος 1982 ολοκληρώθηκε και η εγκατάσταση του συστήματος κεντρικής θέρμανσης, ενώ δυο χρόνια αργότερα μαρμαροστρώθηκαν ο γυναικονίτης, τα δυο κλιμακοστάσια που οδηγούν σε αυτόν, καθώς και το κατανυκτικό ναΰδριο του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά.

Ο συμβολισμός του Ναού.

Ο τρούλλος της εκκλησίας μας με τις γραμμές του, αποδίδει την κατιούσα θέληση της Θείας Αγάπης, ενώ με τη σφαιρικότητά του σμίγει όλους τους ανθρώπους, σε ευλαβική Ένωση.

           (Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από την ηλεκτρονική εφημερίδα  City View)